|
CHCEMY
PRAWDZIWEGO FILA!
"Autor poniższego artykułu, hodowca fil, Honorowy Sekretarz CAFIB i
korespondent Molosser Magazine w Brazylii, Americo Cardoso dos Santos, Jr.,
opisał typowy temperament fila, jako efekt tradycyjnie pełnionych przez
niego
funkcji.
Ludzie, słabo znający fila brasileiro, często zadawali nam pytania o pewne
cechy charakteru tej rasy, szczególnie, że CAFIB, jak powszechnie
wiadomo, wysoko ceni jej ostry i stróżujący instynkt.
Selekcja jaka jest prowadzona w celu osiągnięcia takiego właśnie
charakteru. Może to u
niektórych osób budzić zdziwienie. Z powodu plotek i zniesławiania rasy,
posiadają oni zniekształcone i mylne wyobrażenie o filach - widzą je
jako stworzenia charakteryzujące się irracjonalną brutalnością i będące
niebezpiecznymi dla członków własnej rodziny.
"Ojeriza" w stosunku do obcych
Cechą temperamentu fila, która rzuca się w oczy od pierwszej chwili,
jest "ojeriza" w stosunku do obcych (ojeriza - ostra awersja).
W przeciwieństwie do innych szczeniąt, szczeniak fila nie ma skłonności
do zabawy z każdym. Przywiązuje się szybko do tych z którymi mieszka,
niemniej jednak już od wieku szczenięcego wykazuje podejrzliwość wobec
osób, których nie zna. Podejrzliwość ta może uczynić go poirytowanym i
rozdrażnionym, a w niektórych przypadkach także sprowokować warczenie z
pewną dozą agresji, ale wciąż bez wystarczającej pewności siebie by
zaatakować. Z biegiem czasu niechęć do obcych będzie stawać się coraz
bardziej widoczna. Już jako szczenię, fila otwarcie będzie demonstrować
swoje niezadowolenie jeżeli obcy człowiek będzie chciał go dotknąć. W
wieku około 12 miesięcy fila zaatakuje każdą nieznaną osobę, która
będzie się starała go dotknąć.
Stan pobudzenia lub zdenerwowania jest cechą niepożądaną u fila,
może być on symptomem nerwowości i braku pewności siebie. Należy
pamiętać, że fila musi zostać sprowokowana by zaatakować, na przykład
gdy obcy człowiek wpatruje się nieprzerwanie w niego (odczytane to
zostanie jako wyzwanie). Przy tej okazji wychodzi na jaw kolejna cecha
charakterystyczna fili: jego odwaga nie pozwoli mu się cofnąć ani o
krok, kiedy już stanie w obliczu zagrożenia. Bez względu na to jaki
przedmiot zostanie użyty do próby charakteru (kij, miotła, ręcznik,
krzesło, etc.) reakcja fili jest zawsze natychmiastowa, spontaniczna i
bez żadnego okazywania braku pewności siebie. Rzuca się naprzód i do
góry (atakując po linii przekątnej - cecha charakterystyczna wymieniona
we wzorcu CAFIB) próbując dosięgnąć twarzy lub gardła agresora. To
właśnie w tym punkcie fila różni się od innych psów (jak np. owczarek
niemiecki), które atakują jedynie na komendę, postępując tak, jak zostały
tego nauczone, demonstrując raczej stopień swoich umiejętności niż prawdziwą
odwagę i instynktowną reakcję na agresję.
System nerwowy
Są
także psy, które zaraz po tym jak usłyszą strzał podczas próby temperamentu,
schowają się za właścicielem lub, jak w niektórych przypadkach, będą
desperacko szukać drogi ucieczki z ringu. Doświadczenie pokazuje, że te
reakcje mogą zostać przewidziane dzięki prostej obserwacji zachowania
psa już podczas wchodzenia na ring. Jego niepewność wyraża się nerwowym
sposobem patrzenia w każdym kierunku, odwracaniem się za siebie kiedy
tylko usłyszy niespodziewany hałas, sposobem noszenia ogona,
nastroszonym włosem na grzbiecie, raptownym przystawaniem i odmową
podążania za przewodnikiem, etc. Dobre okazy, mimo że gotowe do ataku po
sprowokowaniu, będą demonstrować spokój nerwów w luźnym sposobie
poruszania się, byciem pogodnymi i pewnymi siebie, nie będą zwracać
uwagi na żaden zgiełk lub nieznany hałas, nie będą zważać na inne psy
czy ludzi tak długo, jak tylko pozostaną one w odpowiedniej odległości.
We
własnym domu fila jest czuła i oddana swojemu właścicielowi i jego
rodzinie. Jego posłuszeństwo jest absolutne, a żądanie pieszczot
nieskończone. Nie okazuje niechęci wobec obcych, wręcz przeciwnie, jest
otwarcie i szczerze agresywny. Cechy charakterystyczne fila czynią z
niego najlepszego psa stróżującego, jakiego można by pożądać.
Rzecz jasna jego niechęć do obcych, których nie zna, wymaga pewnych
środków zapobiegawczych, inaczej może przysporzyć kilku kłopotów. Fila musi być
pod kontrolą zanim goście wejdą do domu. Podczas wystaw, kiedy sędzia
skupi się na oczach lub chciałby dotknąć psa, zapewne będzie także
musiał wziąć na siebie ryzyko ataku. To wszystko stanowi zasadnicze
cechy
osobowości fila, to właśnie te reakcje są charakterystyczne dla rasy.
Pierwszy wzorzec, sprzed ponad 30 lat, wziął pod uwagę te aspekty
osobowości mówiąc, że pies nie może zostać ukarany jeśli zaatakuje
sędziego podczas wystawy. Siła osobowości i charakteru zachwyciła w
latach '40 pioniera rasy fila brasileiro, doktora Paulo Santos Cruz. To
właśnie mocny instynkt stróżujący i warta uwagi odwaga młodej, zaledwie
kilkumiesięcznej, suczki Lupe, którą dopiero co przywiózł z miasta Varginha,
tak zaimponowała Santos'owi. Te cechy wciąż są dostrzegalne wśród
potomstwa starej odmiany rasy z farm południowego Minas Gerais i
u niektórych okazów, które udało nam się przywieźć do stanu Sao Paulo.
Za pomocą ostrożnego i zaplanowanego kojarzenia staramy się zachować
stare dziedzictwo. Efekty są już reprezentowane przez szczenięta tu
urodzone.
Na farmach
Ostatnimi laty
odbyliśmy kilka podróży do Minas Gerais, szukając
typowych fil pochodzących z dawnych hodowli. Zrobiliśmy zdjęcia i
stworzyliśmy rejestr dziesiątek psów i suk; zabraliśmy ze sobą
szczenięta i dorosłe osobniki, suki a nawet całe mioty. Tam gdzie nie
udało nam się dokonać zakupu, zaaranżowaliśmy pewne skojarzenia, a
później odkupiliśmy wszystkie szczenięta. Przywieźliśmy nasze suki z Sao
Paulo, by móc je kojarzyć z nie zarejestrowanymi filami na wiejskich farmach i uzyskaliśmy doskonałe efekty.
Niestety z powodu
zaawansowanego wieku jak i złej kondycji fizycznej nie wszystkie psy
mogły być użyte. Niektóre ze skojarzeń okazały się całkowitym fiaskiem;
niektóre samce nie były już w stanie zapłodnić suk. W wielu przypadkach
duża odległość, trudny dostęp i brak poparcia ze strony właścicieli dla
naszej idei, sprawiło, że doskonałe psy nigdy nie zostały użyte w
hodowli.
Czasy obecne
Obecnie, w
wielu regionach naszego dużego kraju, możliwości funkcjonalnej adaptacji
fila nie są już tak dobre jak kiedyś. Jeszcze do niedawna,
rzeźnicy posiadali rzeźnie blisko swoich własnych domów i zabijali bydło
sami, by zapewnić dostęp do mięsa w mieście. Przemierzając konno swój
region kupowali krowy to tu, to tam. Często musieli stawiać czoła
niebezpiecznemu bydłu, ponieważ to właśnie ono było sprzedawane na ubój,
i tym samym zagrażało całemu stadu wyłamując ogrodzenie. Zaganianie
małej grupy bydła, które dość często próbowało uciekać z kamienistej
drogi, było zadaniem prawie nie do wykonania bez pomocy wydajnego psa do
zaganiania bydła.
Obecnie te
sceny należą już do przeszłości. Dzięki postępowi,
zaawansowanej technologii i nowoczesnym autostradom biegnącym wzdłuż
całego kraju, bydło transportowane jest w olbrzymich ciężarówkach
do równie nowoczesnych chłodni. Ludzie jadący na osłach po bezdrożach
pozostali niczym więcej jak nostalgicznym wspomnieniem. Oncas-pintadas
(brazylijskie jaguary), jeszcze kilka dekad temu stanowiły ogromne
zagrożenie dla bydła w wielu regionach kraju, dziś to one są coraz
bardziej zagrożone całkowitym wymarciem. A fila, bohater tej
anachronicznej scenerii, także walczy o przetrwanie. Obecnie znajduję
się w pułapce coraz to mniejszego znaczenia swoich umiejętności jako psa
zaganiającego bydło na preriach, groźby stania się ofiarą mody jak
również krzyżowania z innymi rasami.
Dzielny i cierpiący w milczeniu fila brasileiro znajduje się dziś w
samym środku swojej ostatniej bitwy. Z powodu tego procesu, jest może
bardziej atakowany niż wcześniejsze jego pokolenia, które musiały "jedynie"
walczyć z bykami i jaguarami. Paradoksalnie należy zwrócić uwagę na inny
fakt - Związek Kynologiczny w Brazylii (BKC - Brazilian Kennel Club)
rejestruje 5 do 6 tysięcy szczeniąt rocznie, nie interesując się
tym czy są one prawdziwymi filami czy tylko bastardami.
Problem selekcji
Należy zdać sobie sprawę z tendencji do łagodzenie ostrego
temperamentu antycznego fila, tak jak to zrobił CBKC popełniając
legendarną już pomyłkę nie dbając należycie o dobro fila. Nawet
niektórzy z farmerów nie lubią ostrych psów, które nie potrafią witać
gości.
Na wsiach psy i suki w większości wypadków są źle traktowane, a duża
części tych, które tam kupiliśmy, przed przyjazdem do miasta Sao Paulo
nigdy nie jadły mięsa. Chcąc pomóc wyrwać się fila z tych, często
marnych warunków życia na wsi, niektórzy z wielkich ekspertów
kynologicznych poświęcają się udoskonalaniu hodowli fila w Brazylii, a
nie psów pracujących w Europie. Dla psów użytkowych z Europy
warunki są często o wiele gorsze tu niż w ich rodzimym kraju (np. sklepy zoologiczne
oferujące szczenięta,
etc.) jednak dla fila przenoszących się z niedbałego ich utrzymywania na wsi do poważnych hodowli prowadzonych przez kynologów, jest niczym innym jak
tylko postępem.
Niektórzy
właściciele fila w kraju byli speszeni - jak kynolodzy z miasta mogli chcieć kupić psy, które dla nich
samych nie przedstawiały żadnej
wartości pieniężnej? Bali się także bycia oszukanymi, z jednej strony nie
mieli najmniejszego pojęcia ile tak naprawdę warte są ich psy, z drugiej
zaś,
niespodziewanie zostali zwabieni szansą zarobienia na swoich psach.
Jednak pomimo wszelkich przeszkód, my - ludzie CAFIB -przywieźliśmy i
wciąż staramy się sprowadzać okazy tych antycznych odmian, dziś prawie
wymarłych, do naszych hodowli. Efekt ich hodowli już okazał się wartym
zachodu, po pierwsze w stosunku do ich rustykalności i jednorodności gatunku, a po drugie w stosunku do
stanowczego charakteru, odwagi i "ojeriza" wobec obcych. W rzeczy
samej są one niepodważalnymi cechami prawdziwego fila brasileiro.
Zależy nam, by tylko ci ludzie hodowali fila, którym zależy na
ocaleniu go takiego, jakim został nam wszystkim przedstawiony w swoim
srogim środowisku pochodzenia, które go ukształtowało. Nie chcemy
widzieć fila w rękach ludzi, którzy upodobali sobie współczesne i
powierzchowne pokazy piękności. Nie dostrzegają oni a nawet odstawiają na bok
tradycyjne zdolności fila. Jest to trochę groteskowe słyszeć, by odważny
pies zaganiający bydło miał problemy z byciem uznanym przez AKC (American
Kennel Club - Związek Kynologiczny w Stanach Zjednoczonych). Wszyscy
powinni wiedzieć, że zamiast głosu jakiegoś wystrojonego handlera -
dandysa , bardziej naturalne dla fila jest słyszeć "aboio" (monotonny
śpiew zasmuconego kowboja w Brazylii zaganiającego bydło czy wycie
cangucu - inna nazwa na "onca"/jaguara), wywołującego w nim wojownicze
pragnienia. Każdy powinien także zdawać sobie sprawę z tego, że
fila woli być prowadzony stanowczą ręką , która nie bałaby się użyć
pomocy fila w poskramianiu nawet tego najgroźniejszego bydła na
pustynnych częściach dzikich okolic wiejskich.
Kto może posiadać filę?
Należy zdać sobie sprawę z tego, że fila to nie jest pies odpowiedni dla
każdego! Bardzo ważne jest zachowanie bliskiego kontaktu między psem i
właścicielem, szczególnie w okresie młodości, kiedy to kształtuje się
jego charakter. Zakup fila wiąże się z dużą odpowiedzialnością. "
Źródło: C. Habig,
Molosser Magazine nr 8, str. 48-60
Tłumaczenie za:
Fila
brasileiro and Molosser Magazine |
